Foto: ourcozybookclub op Instagram

Nu de herfst weer langzaam zijn intrede doet, gaat er ook weer een nieuw boekenseizoen van start. Dit najaar staan er vele interessante titels te verschijnen, waaronder bijvoorbeeld een nieuwe dichtbundel van Lucas Rijneveld. In deze nieuwsbrief lichten we alvast een aantal boeken uit, welke net verschenen zijn of er spoedig aan zullen komen.

En niet te vergeten: ILFU staat weer voor de deur. Ook dit jaar zijn er talloze interessante literaire avonden te bezoeken, zoals de Belle van Zuylen-lezing door Ali Smith, een interview met Maggie O’Farrell en natuurlijk als afsluiting de Nacht van de Poëzie.

De grote tempel Borobudur op Java bevatte ooit meer dan vijfhonderd Boeddhabeelden. De helft daarvan is inmiddels hoofdeloos. De hoofden werden de afgelopen eeuwen gejat, verkocht, door musea in het Westen tentoongesteld, en sommigen belandden in privécollecties van verzamelaars. In Er was eens een stenen hoofd duikt Ineke Riem in de wereld van roofkunst. De ietwat naïeve kunstenares Ora reist met een van haar grootvader geërfd Boeddha-hoofd naar Indonesië met het idee het terug te geven. Vanuit verschillende perspectieven, van zowel mensen als objecten, wordt de historie van dit hoofd verteld. Een roman over de confrontatie met geschiedenis en het onvermogen om deze ongedaan te maken.

Het is eind negentiende eeuw en op pelgrimstocht naar Mekka komt de Senegalese Bilal Seck in een verwoestende cholera-uitbraak terecht. Wachtend op het moment dat ook hij besmet zal blijken, overdenkt hij de oorsprong van zijn stamboom. Via de odyssee van het Egyptische volk, onder leiding van Wennefer, priester van Osiris, die de droom koesterde zijn volk vrijheid te schenken. Westwaarts, naar een beloofd land waar de horizon de hemel raakt. Deze tijdlijnen lopen naadloos in elkaar over, als ook Bilal uiteindleijk zijn terugreis naar Senegal inzet, in de voetsporen van zijn voorouders. Met dit epos onderzoekt David Diop de mythen van het verleden en de rol van verhalen in tijden van wanhoop.

In haar nieuwste bundel treedt de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog op als bard en schetst een episch portret van de edelvrouw Lady Anne Barnard (1750-1825). Ze was een onafhankelijke denker en een briljante schilder en schrijfster en liet dagboeken, correspondentie en aquarellen over de kolonisten en de inheemse bevolking na. Krog verbindt dit Zuid-Afrika met dat van tweehonderd jaar later, in de greep van anti-apartheidswoede en noodtoestanden.

Lady Anne verschijnt, in tweetalige Afrikaans-Nederlandse editie, op 24 september. Bovendien zal Krog dit jaar optreden tijdens de Nacht van de Poëzie.

Terwijl het negatieve nieuws tegenwoordig de boventoon voert, laat Rebecca Solnit in haar nieuwe reeks essays zien hoe liefde en solidariteit zelfs in de donkerste tijden voortbestaan. In Het begin volgt op het einde verkent ze de sociale, politieke, wetenschappelijke en culturele veranderingen die onze maatschappij hebben gevormd sinds 1960. Terwijl de heropleving van nationalisme isolatie en individualisme aanwakkert, worden tegelijkertijd verbindende waarden steeds meer omarmd, zoals antiracisme, feminisme, een ruimer begrip van gender, milieubewustzijn en niet-westerse ideeën. Er is dus wel degelijk een meer verbonden, relationele wereld mogelijk, zo ziet Solnit. Een hoopvolle essaybundel over een onvermijdelijk veranderende wereld.

We zijn de eerste generatie in de geschiedenis van de mensheid die zoveel overlappende bedreigingen tegelijk ervaart, zo stellen Naomi Klein en Astra Taylor. Dat heeft ons gevormd – onze kunst, ons zenuwstelsel, onze dromen. Hieruit is een gevaarlijke ideologie ontstaan die we moeten bestrijden: eindtijdfascisme. Het gedachtegoed van machthebbers die de wereld onleefbaar maken en zichzelf tegen de gevolgen willen beschermen. Of ze zich nu willen terugtrekken op luxueuze privé-eilanden, een raketvlucht plannen naar Mars of zich inbunkeren om vijanden op afstand te houden. Deze overlevingsgezinden hebben misschien wel macht vergaard, maar ze zijn verre van onkwetsbaar. Eindtijdfascisme analyseert een nieuw machtsgewricht én biedt een hoopvol, alternatief toekomstbeeld.

Elk jaar wordt er een prijs uitgereikt aan het mooiste Nederlandse natuurboek. De shorlist bevat een variëteit aan genres. Twee biografieën, over Jac P. Thijsse en over de Nederlandse algendeskundige Anna Weber-van Bosse, het fotoboek Miniatuurwereld over korstmossen, het geïllustreerde Archief van mogelijk verlies en de Crossbill Natuurgids Nederland deel 1 en 2, dat de Nederlandse natuur in internationaal perspectief plaatst. De winnaar wordt op zondag 27 september bekendgemaakt tijdens het Vroege Vogelsfestival.

Het is 2031. In Amerika woedt een burgeroorlog, maar voor het eerst in weken gloort er hoop: de Republiek Californië is uitgeroepen, de avondklok is opgeheven en iedereen in Los Angeles is uitgelaten. Ari Walker, net vrijgelaten uit de gevangenis, is op weg naar een feest om de vrijheid te vieren. Men drinkt en danst, tot plots de sfeer verandert. Een griezelige dubbelganger struikelt door de menigte de nacht in, en Kareem, de gastheer, verdwijnt. Jaren later, als ze een heel ander leven leidt in Parijs, wordt Ari nog steeds achtervolgd door die ene nacht. Wat er op het feest gebeurde heeft haar realiteit voorgoed verstoord. Exit Party verkent een toekomstig Amerika via paralelle werelden en versplinterde tijdlijnen.

Dicht bij de kust ligt een eiland: onbewoond, met enkel een door stormen geteisterde vuurtoren als schuilplaats. Ori werd daar als klein kind gevonden met niets dan een handvol stenen. Wanneer ze zelf een baby krijgt beginnen de slapeloze nachten haar grip op de werkelijkheid te verstoren. Jaren eerder ziet de 10-jarige Ruth een vrouw met haar kind de rivier in lopen en verdwijnen. Niemand anders heeft het gezien, en in het water loopt het spoor dood. Haar moeder sluit haar op en wil haar wilde fantasieën inperken. Ruth verlangt te ontsnappen en droomt van het eiland. In Long Wave rekt Daisy Johnson de grenzen van de werkelijkheid op en geeft haar een mythische lading. De roman is ook naar het Nederlands vertaald door Lisette Graswinckel.

Het leven van Gerrit Rietveld (1888-1964) was een onophoudelijk gevecht tegen de sleur. Achter zijn kalme voorkomen ging een onrustige geest schuil, gedreven door een rotsvast geloof in vernieuwing. Voor Rietveld was architectuur een morele opdracht: zij moest de voorwaarden scheppen voor een vreugdevol bestaan, waarin ieder mens zich kan ontplooien zonder anderen of de natuur te belasten. Iconen als de rood-blauwe stoel en het Rietveld Schröderhuis veranderden voorgoed onze kijk op ruimte en vorm, maar erkenning bleef lang uit. In deze indringende biografie onthult Rémon van Gemeren de complexe denkwereld en het roerige privéleven van een man die streed voor beter wonen én beter leven.

Toen Emily Eakin eind jaren tachtig aan Harvard ging studeren, raakte ze in de ban van de Franse theorie. Briljant, maar ook mysterieus en abstract. Studenten en wetenschappers grepen massaal naar deze werken, bedwelmd door een krachtige nieuwe manier om de wereld te begrijpen. Voor Eakin, net van een middelbare school in een klein stadje in het midwesten van de VS, was deze theorie een manier van zijn – een route naar wijsheid. In My Frenchmen neemt Eakin filosofen als Barthes en Foucault onder de loep. Ze ontrafelt hun werken met grote helderheid, brengt hun excentrieke levens aan het licht en betrekt hun gedachtegoed op de hedendaagse vraagstukken. Het boek is vertaald naar het Nederlands als Mijn leven in theorie.

Onverbreekbaar vertelt de verhalen van moeders en dochters die op zoek zijn naar elkaar en naar zichzelf. Met precisie onderzoekt journalist Rachel Aviv de complexiteit van deze intieme relatie. Ze schrijft over een moeder die op zoek is naar haar verdwenen dochter; een andere die zichzelf opoffert voor haar dochters door als nanny voor de kinderen van anderen te zorgen. Aviv schijnt haar licht over deze tegenstrijdige dynamiek van weten en niet-weten, van erkenning en afwijzing, die een van de fundamenteelste menselijke relaties vormgeeft. Een verkenning van de menselijke psyche, waarbij Aviv, net als in haar vorige boek Vreemden voor onszelf, indringende vragen stelt over hoe stoornissen ons familieleven (ver)vormen.

Begin september werd de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs bekendgemaakt.  Zo staan de biografieën over politicus Frits Bolkestein, schrijver en natuurbeschermer Jac P. Thijsse en de eigenzinnige vrijdenker Geertruida Kapteyn-Muysken op de lijst. Daarnaast Isabel Casteels De kronieken van de dood, over opstanden en executies in Nederland, en Arm Vlaanderen van Maarten Van Ginderachter, over honger, ziekte en globalisering.

‘Ze lezen niet meer’: het is het grijsgedraaide refrein van bezorgde volwassenen die tieners en jonge twintigers zien verdwijnen in hun telefoon. Maar zo eenduidig is het niet, stelt literatuuronderzoeker Jeroen Dera. Juist onder jongeren is een wijdverspreide (online) leescultuur ontstaan. Tegelijkertijd worstelen jonge veellezers met een dalende concentratiespanne en schoolse verwachtingen. Ze zitten in een spagaat – tussen de wens om te lezen en de werkelijkheid waarin dat niet altijd lukt. Dera neemt de lezer mee in jarenlang onderzoek naar de leescultuur van jongeren, zowel in als buiten het middelbaar onderwijs, en prikt hardnekkige misverstanden over de ‘ontlezende jongere’ door.

Toen ze begin twintig was, begon Naomi Kanakia met het lezen van Literatuur met hoofdletter L. Werken die ‘het beste zijn dat de mensheid heeft voortgebracht’, aldus de samenstellers van de gids die ze ervoor raadpleegde. Nu ze ongeveer twee derde van deze lijst gelezen heeft, vindt ze het nog steeds een verrijkende bezigheid. Plato, Milton, Tolstoj, Proust – al die boeken die de tand des tijds hebben doorstaan. Er heeft altijd al scepsis bestaan over het idee om de klassieken te blijven lezen, maar tegenwoordig is er opnieuw een groeiende groep critici die zich afvraagt of deze werken inmiddels niet te problematisch of irrelevant zijn. Kanakia neemt het op voor de ‘Great Books’, de boeken die ons blootstellen aan de aard van schoonheid en het waard zijn om voor te vechten.

Bij Bijleveld zullen altijd hoofdzakelijk boeken te vinden blijven, maar we geven ook graag ruimte aan met aandacht vervaardigde notitieboeken. Bijvoorbeeld de producten van Cambridge Imprint, een klein zelfstandig bedrijf dat met zo veel mogelijk lokale grondstoffen onder meer opschrijfboekjes, kaarten en ex-librislabels maakt. Deze Engelse ontwerpers maken hun patronen met de hand, gebruikmakend van zeefdruk en lithografie, om de kleurstelling zo precies mogelijk te kunnen bepalen. Het resultaat is een collectie met een klassieke uitstraling in frisse kleuren.