Lezen na de zomer

*|MC:SUBJECT|*
Geachte lezer,
Deze nieuwsbrief gaat in het bijzonder om de fictie/feiten. Wie fictie bij de feiten wil, liefst ver van tv, krant en Twitter, bezoek het ILFU! Ons hart galoppeerde al toen we het het rijke
programma voor het eerst vernamen… zoals ieder jaar het NK Poetry Slam de Booktalks, de uitreiking van de Filter Vertaalprijs en de CCS Crone Literatuurprijs en -stipendia, en natuurlijk de Nacht van de Poëzie, waarover hieronder meer.

Overigens staan in deze nieuwsbrief evenzeer de feiten/fictie centraal. Met Annet Portegies’ biografie van Maurice Williams blikken we terug op zijn kleine, maar rijke oeuvre, we openen onze ogen voor de lacunes van de geschiedenis, stippen vier absurdistische vertaalde romans aan, en vier Engelse, die meer van de feiten/ meer van de fictie zijn. Hooggeëerd publiek: in de wereld van het boek, kortom!

Oktober is behalve herfstig, ook de
Maand van de Geschiedenis! ‘Wat een ramp!’, is het thema, het bij de maand horende essay van Beatrice de Graaf is dat gelukkig niet. Wat een mooie symboliek dat onze toekomst voor haar boekenfestijn (Kinderboekenweek van 5-16 oktober) het thema ‘Gi-ga-groen’ heeft! 
Kinderboekenweek – van 5 t/m 16 oktober: GI-GA-GROEN!
De Nacht breekt aan!  
Op zaterdag 8 oktober vindt in TivoliVredenburg de hoogmis van de poëzie plaats! Tijdens de Nacht van de Poëzie brengen twintig in stijl en vorm uiteenlopende dichters in onbekende volgorde verzen ten gehore. Behalve bekende namen als Joke van Leeuwen, Marieke Lucas Rijneveld en Mustafa Stitou treden ook relatief nieuwe stemmen op, waaronder Mattijs Deraedt, Maxime Garcia Diaz en Tijl Nuyts. Tussen de dichters door speelt illusionist Hans Klok in op de totale verwondering, en brengt Maria Farantouri Mikis Griekse zomers terug. Zij komen niet alleen: ook het nederpoptrio Wies, singer-songwriter Ivo Dimchev en youtube’r Alaa Wardi maken hun opwachting. En wees gerust: tot diep in deze nacht zijn er in de wandelgangen kunst, versnaperingen, en boekenkraampjes.  En daartussen is ook Boekhandel Bijleveld aanwezig met een tafel vól schitterende poëziebundels!
Metamorfosen en andere bijstellingen
Het fd van zaterdag 17 september jl. schrijft over de mogelijkheid van VR om ”Empathie te ontwerpen’ door mensen in elkaars leefwereld te laten stappen’. Ach lezers, ze moesten eens van boeken weten… neem Mohsin Hamid in De laatste witte man, waarin hij de witte Anders op een ochtend met een donkere huid wakker laat worden. Er komen al gauw overal berichten vandaan van overeenkomstige gedaanteverwisselingen. Het boek en zijn personages zijn lastig los te laten, en door zijn gefocuste, muzikaal pulserende zinnen zie je de gevestigde orde zwenken, en werken zich maar zo gevoelens op van en intens verzet en dito liefde. Samantha Schweblins Zeven lege huizen bevat een gelijk aantal korte verhalen. Soms ontruimd, soms verstoken van liefde, leven, waarheid of herinneringen. Zo origineel en visionair zijn de stukken uit deze tot moderne Spaanse klassieker bestempelde bundeling, dat ze de harten van hun lezers waarschijnlijk nog lang bewonen. Over huizen gesproken: ook Mircea Cărtărescu’s Solenoïde wordt als een meesterwerk beschouwd. We bedoelen dat in deze meanderende, melancholische dagboekroman een docent Roemeens (en gefrustreerd schrijver) in Boekarest een huis koopt. In de kelder stuit hij op een vreemd soort tandartsstoel uitgerust met diverse schakelaars, die hem niet alleen het mysterie van het bestaan kan helpen ontrafelen, maar evengoed zijn kijk op de werkelijkheid voor altijd zal bijstellen. In Het literatuurcongres van César Aira lost de armlastige gelijknamige hoofdpersoon onderweg naar een literatuurcongres intuïtief een eeuwenoud raadsel op, wat hem ongekend rijk maakt. Dat komt goed uit; voor zijn droom van wereldheerschappij heeft hij enkel nog (een kloon) van Carlos Fuentes nodig. 
Hermans’ sluitertijden
Willem Frederik Hermans: fotograaf. Het had niet veel gescheeld of hij had zich ertoe laten omscholen toen het schrijven van De donkere kamer van Damokles maar niet wilde vlotten. In Vrij belangrijke foto’s is de focus van de geoloog en schrijver duidelijk terug te zien: in de onderliggende structuren in landschap en stadsbeeld bijvoorbeeld, maar ook in zijn vele portretten. De collectie komt uit het eenmalig geopende archief van Hermans, waarin Piet Schreuders en Bram Oostveen uit de ruim 5000 foto’s een nieuwe selectie maakten, met daartussen ook veel onbekende, niet eerder gepubliceerde afdrukken.
Waar en/of aan de hand
En de prijs voor de beste titel van het jaar gaat naar… Ned Beaumans Venomous Lumpsucker! Deze nerderige met droefheid doordesemde eco-thriller is even soepel geschreven als rijk aan wetenschappelijke kennis. Twee tegenstrijdige krachten zijn op collisiekoers: een internationale speler in de mijnbouw met desastreuze plannen en een onderzoeker die de giftige snotolf wil beschermen tegen de op handen zijnde vernietiging van zijn leefgebied. Het plot lijkt simpel, maar zit bijzonder ingenieus in elkaar. Waar Beauman midden in de naturele wereld staat, bevindt A.M Homes zich met The Unfolding in het midden van de politieke. In haar satire volgen we een Trump-achtige Big Guy, aan de hand van wie de vraag wordt beantwoord wat de consequenties kunnen zijn van het in twijfel trekken van begrippen van waar- en werkelijkheid, democratie en vrijheid. In Lina Wolffs Carnality, een komedie met donkere trekken, en een zoektocht naar bezieling en waarheid in één, vliegt een Zweedse schrijver naar Madrid voor werk. In ruil voor overnachting vertelt een man haar een wonderlijk verhaal, dat onder andere een dubieuze internet tv-show bevat en een diabolische non. Met The Marriage Portrait waagt Maggie O’Farrell zich na het goed ontvangen Hamnet opnieuw aan de historische roman. Geïnspireerd door Robert Brownings gedicht ‘My Last Duchess‘ brengt zij aan de hand van Cosimo I de Medici’s dochter de Renaissance tot leven. Lucrezia, wier leven onder verdachte omstandigheden zal eindigen, wordt op 13 jarige leeftijd aan de graaf van Ferrara wordt uitgehuwelijkt. Al gauw weet ze haar leven bedreigd op zijn haar onwel gezinde hof. Welke rol speelt haar Alfonso: is hij onder zijn charme een politicus zonder scrupules? 
Werk van Gilliams weerspiegelt het heden
De literair stylist Maurice Gilliams ontving voor het op 36-jarige leeftijd geschreven Elias of het gevecht met de nachtegalen de Grote Staatsprijs der Nederlandse Letteren. De compacte bloemlezing Een binnenplaats met gras weerspiegelt zijn relatief beperkte oeuvre, waarvan de intensiteit en introspectieve rijkdom de eeuwigheidswaarde onderschrijft. Annette Portegiesbiografie Weerspiegeld in een waterglas biedt context aan de thematiek in zijn werk. Zijn zware depressies en verlangen naar de dood vormden de kern daarvan: Gilliams, voor wie opname niet vreemd was, duidde het als ‘mijn denkende verdriet’; de geplaagde schrijver kon er even nuchter en analytisch als van schaamte en woede vervuld over schrijven. Een ander thema maakt de bloemlezing en biografie zeer actueel: behalve met zijn katholieke identiteit, worstelde de schrijver met zijn seksuele identiteit. Ook op dit moment speelt de zoektocht naar identiteit in de literatuur een grote rol, denk aan Valentijn Hoogenkamps inmiddels verschenen Antiboy of aan het pas voor de Bronzen Uil genomineerde diepdiepblauw van Nikki Dekker.
Verlate verhalen en bijtijdse bijstellingen
Geschiedenis is de kunst van het weglaten, althans geparafraseerd naar de filosoof-socioloog Georg Simmel (1858-1918), en trouw aan die opdracht heeft de geschiedschrijving zaken uitgesloten en onbenoemd gelaten. Dat die leemten nu worden ingevuld en onderzocht is niet alleen een teken van deze tijd, maar ook met dank aan ditzelfde vakgebied, dat toch uiteindelijk wil weten wat er nu allemaal geschied is. De ondertitel Making and Unmaking the Galician Past van Omer Bartovs Tales from the Borderlands is passend in dezen; in zijn boek onderzoekt hij het leven van de tijdens en na WOII uit de Oost-Europese regio Galicië verdreven mensen. Janina RamirezFemina richt zich op de vrouwen die uit de geschiedenis van de Middeleeuwen zijn gehouden – een rectificatie à la Natalie Haynes, die in De kruik van Pandora op essayistische wijze de vrouwen uit de mythologie in ere herstelt. Philippe Sands neemt het in De laatste kolonie op voor de bewoners van de Chagaro-archipel in de Indische Oceaan, die door het VK gedeporteerd werden om plaats te maken voor een legerbasis. Sands vertelt het verhaal aan de hand van Madame Elisé, vanaf haar vertrek in 1973 tot aan de behandeling van de verdrijving bij het Internationaal Strafhof in Den Haag vijftig jaar later. In Edward ShawcrossThe Last Emperor of Mexico verwachtte de Habsburgse Aartshertog Maximilliaan in Mexico met open armen te worden ontvangen. Koningin Victoria’s woorden: ‘They will murder you bleken echter profetisch: hem wachtte burgeroorlog en tot slot het vuurpeloton. Zijn laatste woorden: ‘Lang leve Mexico, lang leve de onafhankelijkheid!’.
Oktober: ‘Wat een ramp!’ – Maand van de geschiedenis 
Ook Nederlanders zijn crises niet vreemd; ze hielpen elkaar of werden er weer bovenop geholpen door Vadertje Staat. Maar tegenwoordig lijken er steeds meer burgers te twijfelen aan die uitgestoken hand. Historisch gezien is dat wantrouwen een nieuwe ontwikkeling. Eeuwenlang was er helemaal geen overheid en waren we op elkaar aangewezen. Pas met de komst van het koninkrijk in de negentiende eeuw en nieuwe wetten rondom volksgezondheid, rampbestrijding en crisisbeheersing nam de overheid die taken van de burger over. In de loop van de twintigste eeuw werd de rampbestrijding steeds complexer. Tegelijkertijd namen de verwachtingen, de kritiek en de achterdocht van de burgers toe. In Crisis! schetst Beatrice De Graaf deze ontwikkeling en stelt daarin de vraag of tijd is voor een nieuw besef van crisisbeheersing?
Astrid LampeTulpenwodka (2021) 
(Portret:
Jan Glas)
het wassende water heugt zich ons surfgedrag 
en dat van de woestijnvaders 

het vermogen om met de kop in de veren te huiveren
op een dun draadje koper de zondvloed uit te zitten
of achter een schild van plexiglas

te happen naar vliegen die er niet zijn

het wassende water laat niet af
ons een geheugen voor duinzand te schoppen
de vissentrap of het riool

het huis een hub
een draaideur voor huisraad
getijdenwerking en nieuwe routines

ik torn een naald los en 
het meubel valt in stukken uiteen

ik pas een zin aan en 
de hoekbank hapt en knarsetandt in het saharazand

het zand schopt me een geheugen voor woestijnrozen en indigo

het blauw dat in tijd van zonnestorm het zwerk aanbloedt
tot ik van een adventkalender de luiken openzet
stoot op de schoot die het hemelwater weet te bufferen


 
Copyright © 2020 Boekhandel Bijleveld - Website by Tungstun